Analyse: Besturingssystemen laten desktop los

Expert

Steven Bolt

Wetenschapsjournalist

Wetenschapsjournalist sinds 1976. Specialiteiten: Energie, luchtvaart en ICT. Droeg in 1981 bij redactie KIJK de eerste computer naar binnen en introduceerde daar begin jaren negentig internet. Werkt sinds enkele jaren freelance, onder andere voor WINMAG Pro en Piloot & Vliegtuig. Geeft ook bijles wis- en natuurkunde.

Explosief groeiende mogelijkheden. Helaas vinden we nog niet de zorgeloze productiviteit die we zoeken.
Wat een pc bruikbaar maakt is het besturingssysteem, dat zorgt voor een omgeving waarin software kan draaien en allerlei applicaties kunnen samenwerken. Zoiets ontbreekt nog voor de verspreide, steeds wisselende machinerie waar we nu mee te maken hebben, en waarvan de eigen hardware slechts een klein onderdeel is.

Service-Oriented Architecture

Internet als een ruimte waar software dynamisch onze wensen volgt, naadloos in het verlengde van de hardware die toevallig bij de hand is, mobiel of vast - het is een heel ander concept dan de vertrouwde desktop. De voorbereiding van een reis geeft misschien enig houvast. Stel, je moet van huis naar een stad elders in Europa. Met de eigen auto naar Schiphol, dan vliegen, via een bus naar een trein en tot slot een taxi. Het vinden van de beste plaatsen en tijden voor de overstap van het ene voertuig naar het andere is een puzzel die zich in theorie laat oplossen door een Service-Oriented Architecture (SOA), waarin vele partijen softwaremodules aanbieden, die elk een enkele functie vervullen in steeds wisselende grote gehelen.

Vervoerders kunnen hun dienstregelingen beschikbaar maken, voorzien van metadata die in detail beschrijft hoe andere software ze moet benaderen. Een module elders in het net combineert dienstregelingen en digitale kaarten om routes te berekenen; de snelste oplossing, de goedkoopste en wat alternatieven er tussenin. Een volgende module verzorgt de grafische presentatie aan de gebruiker, die via kaart en muis om nog meer routes kan vragen. Tot slot kan een combinatie van verkoopmodules een enkele ticket voor de hele reis mogelijk maken.

Midori en Azure

De softwareconstructie die de reis samenstelt en verkoopt is een gelegenheidsproduct op maat. Dat geldt ook voor de reis zelf, en soortgelijke constructies kunnen ook andere vormen van dienstverlening organiseren - waaronder producten die alleen uit software bestaan. Componenten zoals opslagruimte, rekenkracht en beveiliging lenen zich daar goed voor.

Microsoft werkt aan Midori, een mogelijke opvolger van Windows. Het wordt een besturingssysteem dat overweg kan met applicaties die zonder zichtbare naden verspreid zijn over eigen hardware, intranet en internet. Midori zal geschikt zijn voor de pc, maar ook voor hardware gebaseerd op ARM-processors, zoals smartphones en de komende smartbooks.
Een netzijde van het concept is Azure, de cloud volgens Mircrosoft. Hier kunnen ontwikkelaars hun software samenstellen uit modules in onder andere SQL Azure, Access Control en Service Bus. Midori wordt nog angstvallig geheim gehouden, maar Azure draait. Vanaf februari 2010 is het een commerciële cloud.

Google Wave brengt e-mail, chat, wiki's en een sociaal netwerk samen in een nieuw webgebaseerd communicatieplatform.

Microsoft duwt de desktopgebruiker naar het web, op zoek naar een uitbreiding van het oude verdienmodel met abonnementsgeld. Voor google in zijn huidige vorm is de naderende fusie tussen desktop en internet juist een bedreiging, tenzij de zoekgigant meer grip weet te krijgen op onze hardware - via Chrome en Chrome OS, het eigen besturingssysteem dat in 2010 rechtstreekse concurrentie met Microsoft mogelijk moet maken.

Chrome OS is voornamelijk Chrome op een Linuxkernel en met nadruk ontworpen voor de omgang met web-applicaties. In vergelijking met andere browsers is Chrome lekker snel, goed bestand tegen vastlopende processen en wordt automatisch beveiligd met updates voor zowel de software als de zwarte lijsten voor phishing en malware.

Aan de netzijde biedt Google onder andere Wave, een poging om sterke synergie te bereiken tussen email, chat, wikis en een sociaal netwerk. De communicatie is relatief veilig dankzij afgedwongen https en geïntegreerde authenticatie; een belangrijke verbetering ten opzichte van Google Docs en Office Live.

Open standaard

We zijn gewend aan Microsoft als de 'systeembank' van de ict; te groot om kapot te gaan. Misschien blijft dat nog heel lang zo. Toch is het prettig dat de versmelting van desktop en internet een voordeel geeft aan de verdienmodellen van Google en andere in het web geboren ondernemingen - gebaseerd op dienstverlening met open standaarden en open source als fundamenten. Het speelveld voor concurrentie en innovatie