De groei van digitale infrastructuur versnelt, vooral door AI en high-performance workloads. Volgens recente analyses kan het energieverbruik van datacenters richting 2030 zelfs verdubbelen door de opkomst van generatieve AI.
Tegelijkertijd ontstaat een tegenbeweging. Zo blijkt dat hyperscalers erin slagen om de uitstoot minder snel te laten groeien dan het energieverbruik, dankzij efficiëntere infrastructuur en inzet van duurzame energie. Dit realiseren zij onder andere door het grootschalig afsluiten van 24/7 Carbon-Free Energy (CFE) Power Purchase Agreements en het herontwerpen van distributienetwerken op chipniveau.
Dit onderstreept een belangrijke verschuiving: groei en verduurzaming sluiten elkaar niet langer uit, maar worden gelijktijdig geoptimaliseerd.
Hoe cloud en datacenters steeds efficiënter worden
De verschuiving naar cloud speelt hierin een centrale rol. Grote cloudproviders investeren op schaal in energie-efficiëntie, iets wat individuele organisaties nauwelijks kunnen evenaren, dus ook niet op écht lokaal niveau.
Onderzoek laat zien dat gedeelde infrastructuur structureel efficiënter is dan on-premises omgevingen, doordat capaciteit dynamisch wordt benut en overprovisioning wordt voorkomen.
Daarnaast verschuift de focus van alleen energiegebruik naar bredere impact. Zo blijkt uit onderzoek van Microsoft dat ook waterverbruik en materiaalimpact van datacenters steeds vaker worden meegenomen in lifecycle-analyses. Hierbij sturen engineers niet langer uitsluitend op de traditionele Power Usage Effectiveness (PUE), maar spelen ook de Water Usage Effectiveness (WUE) en de embodied carbon van custom hardware-architecturen een doorslaggevende rol in de totale impactberekening.
Duurzaamheid in IT gaat daarmee niet meer alleen over stroomverbruik, maar over de volledige keten.
De rol van AI: van energieprobleem naar optimalisatietool
AI wordt vaak gezien als een energieprobleem, maar speelt tegelijkertijd een sleutelrol in optimalisatie. Een belangrijke ontwikkeling is carbon-aware computing, waarbij workloads worden afgestemd op de beschikbaarheid van duurzame energie.
Onderzoek laat zien dat slimme scheduling aanzienlijke emissiereducties kan opleveren binnen cloudomgevingen. In de praktijk krijgt dit vorm via geavanceerde Kubernetes-orchestratie en carbon-aware SDK's, die niet-tijdkritische batch-computetaken en model-trainingen automatisch verschuiven naar geografische regio's of tijdstippen met een actueel overschot aan hernieuwbare energie. Daarnaast wordt AI steeds vaker ingezet buiten IT zelf, bijvoorbeeld in gebouwbeheer, logistiek en productie. Door realtime analyse kunnen systemen energieverbruik optimaliseren en verspilling beperken.
Hier ontstaat een interessante paradox: dezelfde technologie die de vraag naar energie vergroot, maakt het ook mogelijk om die vraag efficiënter te organiseren.
Van 'groen' naar meetbaar: ESG en datagedreven IT
Een van de grootste veranderingen sinds 2021 is de nadruk op meetbaarheid. Waar duurzaamheid eerder abstract bleef, wordt het nu concreet gemaakt met data.
Cloudproviders bieden steeds vaker tools waarmee organisaties de CO₂-impact van workloads kunnen analyseren. Tegelijkertijd verplicht Europese regelgeving bedrijven om hun uitstoot transparant te rapporteren, inclusief ketenemissies. Met de handhaving van de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) moeten IT-afdelingen nu granularity leveren over hun Scope 3-emissies, waarbij rauwe telemetriedata uit de cloud-infrastructuur rechtstreeks in enterprise ERP-systemen wordt gevoed.
Onderzoek toont aan dat gebrek aan transparantie lange tijd een rem vormde op verduurzaming. Nu die data beschikbaar komt, verschuift duurzaamheid van ambitie naar stuurinformatie.
Praktische toepassing: waar begin je als organisatie?
De vertaalslag naar de praktijk zit minder in losse tools en meer in structurele keuzes. Veel organisaties beginnen met het optimaliseren van hun bestaande IT-omgeving.
Cloudomgevingen bevatten vaak overgeprovisioneerde resources of ongebruikte workloads. Door hier actief op te sturen, bijvoorbeeld via rightsizing en automatische scaling, kan zowel energieverbruik als kosten direct worden verlaagd. Dit vereist de implementatie van een gecombineerde FinOps- en GreenOps-strategie, waarbij verouderde x86-architecturen systematisch worden gemigreerd naar energie-efficiëntere arm64-instances en zogeheten 'zombie-servers' geautomatiseerd worden gedecommissioned.
Daarnaast verschuift de aandacht naar lifecycle management van hardware. In plaats van vaste vervangingscycli wordt vaker gekeken naar verlenging van de levensduur en hergebruik van apparatuur.
Ook digitalisering van processen speelt een rol. Minder fysieke processen betekent minder transport en lagere indirecte uitstoot.
De keerzijde: groei maakt verduurzaming complexer
De snelle groei van AI en dataverkeer zorgt ook voor nieuwe uitdagingen. Energienetwerken komen onder druk te staan en duurzaamheidsdoelen worden moeilijker haalbaar.
Analyse laat zien dat klimaatdoelen van groeiende en grote techbedrijven onder druk staan door de groei van datacenters en AI-toepassingen. Hierdoor ontstaat een spanningsveld tussen performance, schaalbaarheid en duurzaamheid. Voor IT-architecten betekent dit dat er structurele compromissen moeten worden gesloten tussen stringente SLA's en de fysieke restricties van een overbelast elektriciteitsnet.
De rol van IT in verduurzaming
Duurzame IT is in 2026 geen afzonderlijk thema meer, maar een integraal onderdeel van IT-architectuur en bedrijfsstrategie. Technologie maakt het mogelijk om efficiënter en schoner te opereren, maar alleen als organisaties daar bewust op sturen. Het is getransformeerd van een optionele efficiëntieslag naar een fundamentele hygiëne-factor binnen software engineering.
De grootste winst zit niet in minder IT, maar in betere IT; slimmer ontworpen, beter gemeten en continu geoptimaliseerd.
