Infrastructure as a Service (IaaS) is vandaag de ruggengraat van moderne IT-architecturen. Bedrijven en overheden huren rekenkracht, opslag en netwerkcapaciteit als dienst in plaats van te investeren in eigen datacenters. Wereldwijd is de groei van cloudinfrastructuur indrukwekkend, maar ook Europa volgt niet alleen in omvang, maar vooral in strategische ambitie. De Europese IaaS-markt breidt snel uit, niet enkel door technologische en economische behoeften, maar ook door geopolitieke prioriteiten rond digitale soevereiniteit en vermindering van afhankelijkheid van Amerikaanse hyperscalers. Sinds de volledige handhaving van de NIS2-richtlijn en de strikte kaders van de EU Data Act is deze strategische verschuiving bovendien veranderd van een ideologische discussie naar een harde compliance-eis voor vitale sectoren.
Een cloud-groeispurt: miljardenverschuiving richting soevereiniteit
De Europese cloudmarkt – inclusief IaaS en PaaS – groeit stevig met een samengesteld jaarlijks groeipercentage (CAGR) van ruim 23% richting 2028, waarbij de totale marktwaarde naar verwachting zal verdubbelen rond €110 miljard. Deze cijfers laten zien dat de specifieke Europese IaaS-markt een ongekende volwassenwording doormaakt.
Nieuwere prognoses tonen dat Europese organisaties hun uitgaven aan zogeheten sovereign cloud IaaS dit jaar bijna verdubbelen, van ongeveer $6,9 miljard in 2025 naar $12,6 miljard in 2026, en mogelijk verder naar $23 miljard in 2027 – als reactie op geopolitieke onzekerheden. Deze exponentiële stijging onderstreept dat IT-budgetten versneld worden gealloceerd aan infrastructuren die juridisch immuun zijn voor de Amerikaanse CLOUD Act.
Groeidrijvers van de Europese IaaS-markt: zakelijke én strategische redenen
De groei is er niet zomaar. Op verschillende vlakken zijn er behoeftes en mogelijkheden te vinden. De volgende vier factoren zijn daarin het belangrijkst:
1. Digitalisering en flexibiliteit
Veel Europese organisaties versnellen hun digitale transformatie. IaaS biedt schaalbare, efficiënte infrastructuur waarmee bedrijven sneller nieuwe diensten kunnen uitrollen, kosten kunnen verlagen en legacy-systemen kunnen vervangen.
2. Hybrid cloud en remote werken
Hybride IT-omgevingen blijven de norm: cloud-gebaseerde infrastructuur combineert on-premise systemen met publieke en private clouds. Dit sluit beter aan op flexibele werkpatronen en snelle workload-schommelingen. Hierbij dwingen de aanhoudende discussies rondom 'egress fees' (datadatatransportkosten) CIO's om kritische workloads bewuster te spreiden over lokale, transparante cloud-alternatieven.
3. Innovatie-agenda’s zoals AI en data-intensieve workloads
Nieuwe technologieën vereisen meer rekenkracht en schaalbaarheid. IaaS-diensten met gespecialiseerde hardware (bijv. GPU’s voor AI) worden essentieel om innovatie te stimuleren. Om te voorkomen dat gevoelige bedrijfsdata en intellectueel eigendom onbedoeld buiten de Europese rechtsmacht belanden, kiezen ondernemingen inmiddels vaker voor 'Sovereign AI'-infrastructuur op Europese bodem.
4. Geopolitiek en digitale soevereiniteit: een Europese prioriteit
Dan misschien nog de belangrijkste factor in de Europese IaaS-markt: de huidige geopolitiek, en dan vooral de wens om de afhankelijkheid van Amerikaanse techreuzen te verminderen.
Het merendeel van de Europese cloudmarkt – meer dan 70% – wordt momenteel gedomineerd door Amerikaanse hyperscalers zoals AWS, Microsoft Azure en Google Cloud. Deze dominante positie vertaalt zich niet alleen naar marktmacht, maar ook naar juridische en strategische risico’s voor Europese bedrijven en overheden.
Het Europese tegenoffensief: ecosystemen en lokale uitdagers
Europa reageert op deze uitdagingen met concrete initiatieven om digitale autonomie en interoperabiliteit te versterken:
Gaia-X: Een Frans-Duits initiatief dat een federatief en transparant framework biedt waarmee data en diensten binnen Europa worden gedeeld onder Europese waarden en controle. Het is geen cloudprovider op zich, maar een ecosysteem voor digitale soevereiniteit dat interoperabiliteit tussen Europese IaaS-providers faciliteert.
Sovereign cloud projects: Europese organisaties richten zich op cloudinfrastructuren die specifiek zijn ontworpen om aan Europese normen te voldoen, met lokale controle over data en processen.
Dan zijn er nog regionale providers, die zich richten op niches. Europese cloudproviders proberen marktaandeel te winnen in segmenten met strenge privacy- en compliance-eisen, zoals overheid en gereguleerde industrieën. Spelers zoals OVHcloud, Scaleway en IONOS profileren zich hierin niet langer puur als alternatief, maar als volwaardige, GDPR-native tegenhangers met schaalbare enterprise-architecturen.
De marktrealiteit: Amerikaanse dominantie blijft, maar dynamiek verandert
Ondanks deze strategische impulsen blijft de dominantie van Amerikaanse hyperscalers groot, terwijl Europese cloudproviders gezamenlijk slechts een klein deel van de gehele IaaS-markt in handen hebben. Maar de vraag naar soevereine en Europese opties groeit dus hard, en dat leidt tot een duidelijke trend: organisaties willen strategische keuzes maken die verder gaan dan pure functionaliteit, met aandacht voor compliance, geopolitiek en autonomie.
Conclusie: de nieuwe parameters van de Europese IaaS-markt
De Europese IaaS-markt groeit niet alleen door economische voordelen en technologische trends, maar juist ook door geopolitieke motieven en de wens om digitale soevereiniteit te versterken. Europese organisaties willen niet langer volledig afhankelijk zijn van externe cloudreuzen, maar streven naar meer controle over data, infrastructuur-keuzes en strategische autonomie.
Voor IT-beslissers betekent dit dat cloudstrategieën steeds meer hybride en multicloud worden – waarbij technologische innovatie, wettelijke kaders en geopolitieke realiteiten hand in hand gaan. De rol van de CIO en IT-architect verschuift hiermee definitief van louter een technologische facilitator naar een strategische risicomanager.
