AWARDS 2008: Nuance Dragon NaturallySpeaking 10

Met Dragon NaturallySpeaking 10 levert producent Nuance een wonderlijk programma: het zet gesproken woord om naar computertekst. Compleet foutloos werkt de spraakherkenning niet, maar het gaat wel steeds beter.

Nuance beweert dat sinds versie acht de software maar liefst 99 procent van de ingesproken tekst goed herkent. Ik waag te betwijfelen of er ooit een gebruiker is die een dergelijke accuratesse haalt. Ons lukt het namelijk niet. En ook de dame van Nuance die het voor de pers mocht uitproberen, bleef ver onder die norm.

Nieuwe Hans
Het begint ermee dat Dragon NaturallySpeaking zijn eigen naam niet herkent, wanneer je die voor het eerst uitspreekt. Van Nuance maakt Dragon dit: 'nieuwe Hans'. De lezer begrijpt dat we de fouten in deze tekst - ingesproken met Dragon NaturallySpeaking - met een kleine schaterlach her en der verbeterd hebben.
Overigens hebben we die fouten wel met de stem gecorrigeerd. Zoals we het woord 'verbetert' in 'verbeterd' verbeterd hebben. Want een voltooid deelwoord, daar maakt Dragon NaturallySpeaking soms gewoon een tegenwoordige tijd van. De bewering van Nuance dat Dragon geen typefouten maakt, klopt dus niet. Dat komt doordat de grammaticale kennis van Dragon beperkt is. Accuratesse, dat is waar het om gaat bij spraakherkenning. De nauwkeurigheid van Dragon is verbluffend hoog, maar haalt bij lange na de perfectie niet. Het is en blijft een kwestie van oefenen.

Schaamrood
Sinds versie negen (de vorige versie) beweert Nuance dat het mogelijk is om de spraakherkenner ongeoefend aan de praat te krijgen. Dat is kolder. In theorie kan het, maar het resultaat werkt het schaamrood naar de kaken. Spraakherkenning is nog steeds geen out-of-the-box-experience. Elke stem is uniek. Het programma heeft beslist een stemprofiel nodig. Sinds versie 9 wordt dat stemprofiel desnoods op de achtergrond aangemaakt. Maar als je in een andere taal dan het Nederlands wilt dicteren, wat kan, dan zul je toch bewust een profiel moeten aanmaken.

Je moet de software dus eerst op weg helpen door oefenteksten in te spreken. En leg jezelf daarna vooral op dat je je fouten verbetert. Daar leert het programma van. Het helpt ook als je op een normale manier blijft praten en een glas koud water binnen handbereik houdt.

Nuance beweert dat de nauwkeurigheid opnieuw is toegenomen met 20 procent. Dat zou betekenen dat versie 10 nog slechts 0,8 woorden fout herkent in plaats van 1 op de 100 woorden. Dat is marketing. In de praktijk merk je daar niets van. Het doet ook niet ter zake, de belangrijkste veranderingen zijn van geheel andere aard.