Next Nature: IT en natuur hand in hand

In een tijd waarin technologie steeds dominanter, complexer en alomtegenwoordig wordt, lijkt het onderscheid tussen natuur en kunstmatig te vervagen. Dat is de kern van Next Nature, een filosofie en beweging die pleit voor een vernieuwd perspectief op natuur, waarin technologie niet wordt bestreden maar begrepen en geïntegreerd als onderdeel van wat “natuurlijk” is geworden.

Wat is Next Nature?

Next Nature is een concept ontwikkeld door de Nederlandse filosoof, ontwerper en kunstenaar Koert van Mensvoort. Hij is oprichter en directeur van het Next Nature Network, een non-profit organisatie die onderzoekt hoe de relatie tussen mens, natuur en technologie verandert en hoe we daar bewust mee om kunnen gaan.

De traditionele visie op natuur - dat écht natuur ongerept, gebalanceerd en harmonieus is - is volgens Next Nature achterhaald. In plaats daarvan stelt de filosofie dat technologie en natuur samensmelten en dat wij leven in een dynamische realiteit waarin menselijke handelingen en technologische systemen even “natuurlijk” zijn als ecosystemen of biologische processen.

Zoals het Next Nature Network het zelf verwoordt: 'Wat vandaag kunstmatig is, kan morgen natuurlijk zijn.'

De Next Nature-denkwijze

De filosofie van Next Nature draait om een aantal kernideeën die uitnodigen tot een fundamenteel andere manier van kijken:

1. De mens is onderdeel van de natuur

Volgens Next Nature zijn mensen niet los van de natuur staan, maar maken we er integraal deel van uit. Elke technologie die we ontwerpen — van smartphones tot genetisch gemodificeerde organismen — draagt bij aan een evolutie die niet “tegen” de natuur ingaat maar er net zo goed deel van uitmaakt.

Hierdoor vraagt Next Nature om een verschuiving van denken. Niet: 'Hoe herstellen we de natuur zoals die ooit was?', maar: 'Hoe ontwerpen we de toekomst waarin technologie en biologie elkaar versterken?'

2. Technologie heeft een eigen natuurlijke dynamiek

Next Nature ziet technologie niet als instrument buiten de natuur, maar als een steeds complexere, autonome kracht die zelf evolueert, vergelijkbaar met natuurlijke systemen. Software, autonome machines, genetische innovaties en wereldeconomieën vertonen net zo veel onvoorspelbaarheid en dynamiek als een oerbos.

Dit denken vereist dat we niet proberen technologie simpelweg te beheersen, maar leren hoe we ermee kunnen co-evolueren.

3. De toekomst verbeelden, niet alleen voorspellen

Next Nature zet in op speculatief design en scenario-denken. Door mogelijke toekomsten tastbaar te maken via exposities, fictieve producten of concepten (zoals lab-gekweekt vlees of alternatieve valuta gekoppeld aan ecologische waarde), worden gesprekken over technologie en maatschappij geactiveerd.

Toepassing van Next Nature

Dit klinkt misschien allemaal leuk en aardig, maar hoe is het toepasbaar? Waar zien we nu al Next Nature toepassingen in het dagelijkse of werkleven?

1. Design en productontwikkeling

Next Nature stimuleert ontwerpers om voorbij traditionele dichotomieën te denken, via speculatief design en biologische inspiratie. Ontwerpconcepten moeten niet alleen een product laten zien, maar ook een maatschappelijke discussie over technologie en natuur starten. Voorbeelden zijn fictieve bedrijven of producten die vragen oproepen over ethiek, duurzaamheid en identiteit.

Met biologisch geïnspireerde technologie wordt gericht op ideeën die natuurlijke principes (zoals zelforganisatie of evolutie) integreren in technische systemen. Neem bijvoorbeeld materialen die zichzelf repareren of energie genereren via biologische processen.

2. Bedrijfs- en technologie-strategie

Voor bedrijven betekent Next Nature denken onder meer dat we gaan ecosysteemdenken. In plaats van lineaire product-levenscycli, ontwerpen voor circulaire of adaptieve systemen waarin producten deel uitmaken van bredere ecologische en sociale processen - weg van de chaos, naar gestructureerde ecosystemen. Dit sluit aan op actuele trends als het regeneratieve ontwerp.

Ook komen we in een mens-technologie co-evolutie: organisaties moeten rekening houden met hoe producten en diensten het gedrag en de behoeften van mensen veranderen. Niet alleen functioneel, maar psychologisch en sociale. Tech is geen extern hulpmiddel meer, maar onderdeel van hoe mensen zichzelf definiëren.

3. Publiekseducatie en debat

Next Nature organiseert musea, tentoonstellingen en educatieve programma’s die het publiek uitnodigen na te denken over de toekomst van technologie in relatie tot natuur. Dit helpt om een breder maatschappelijk debat op gang te brengen over ethiek, duurzaamheid en innovatie.

Een frisse wind

In een wereld waarin technologische systemen alomtegenwoordig zijn, via AI-gestuurde processen, genetische manipulatie, autonome voertuigen en bio-geïnspireerde materialen, is een herzien beeld van natuur niets filosofisch meer, maar juist de volgende stap in een bedrijf. Langetermijndenken op deze schaal helpt organisaties strategisch vooruit te denken in plaats van reactief te reageren op technologische disruptie.

Ook wordt het mogelijk nieuwe vormen van creativiteit en design te benutten, die producten én betekenis genereren en publiek en stakeholders te betrekken bij reflectie over maatschappelijke keuzes rond technologie.

Next Nature biedt een frisse, provocerende en toepasbare filosofie voor iedereen die met technologie, innovatie en design werkt. In plaats van de natuur te idealiseren als iets dat we moeten herstellen of beschermen, nodigt deze denkrichting uit om natuur te beschouwen als iets dat voortdurend verandert. Net als wijzelf en de technologieën die we creëren.