Waarom we Facebook toch blijven gebruiken

Jordi Smit
Privacy-schandalen, aansturing van verkiezingsuitslagen, omstreden censuur en vreselijke werkomstandigheden voor moderatoren. De lei van Facebook is allesbehalve schoon. De afgelopen jaren is er dan ook een heuse tegenbeweging ontstaan van mensen die Facebook afzweren. Toch blijft de overgrote meerderheid gewoon gebruikmaken van het social media platform. Soms zelfs tegen wil en dank.

Facebookgebruik wordt het nieuwe vleeseten: de meesten weten dat het niet goed is, niet als individu en ook niet voor de wereld, terwijl slechts een kleine groep fanatiekelingen daadwerkelijk stopt. Ondanks de veelvuldige negatieve berichten, schandalen en discussies, blijven 2,1 miljard mensen onverminderd gebruikmaken van het grootste social medianetwerk ter wereld. Waarom? Best logisch, blijkt.

Connectiviteit

Een van de belangrijkste redenen om Facebook te blijven gebruiken is de connectie die het platform met veel diensten en apps biedt. Of het nu gaat om een computerspel, Spotify, professionele software of een forum: je kunt je bijna overal aanmelden met behulp van je Facebookaccount. En laten we eerlijk zijn: waarom zou je dat niet doen? Nog nooit was het zo gemakkelijk om je aan te melden voor een dienst of product. Je hoeft vaak geen eens een account aan te maken of een nieuw wachtwoord te onthouden. Lekker makkelijk. Toch?

Laat dit nu net het punt zijn waar veel mensen over struikelen. Door overal zomaar een verbinding te maken met Facebook geef je namelijk enorm veel informatie weg. Gelukkig denken de meeste mensen hier over na en beperken ze de gegevens die ze bij elke dienst moeten invullen tot het minimale. Al deze kleine stukjes informatie vormen samen echter een heel gedetailleerd beeld van wie jij bent. Bij de ene site geef je je leeftijd op, bij de andere upload je een selfie en bij de volgende vul je je bankgegevens in.

Veel van deze diensten beloven dat ze jouw informatie niet delen met andere platforms. Dat stelt sceptici zelden gerust. Zodra een hacker toegang heeft tot jouw Facebookaccount, maakt het netwerk van connecties de verzameling van gevoelige informatie een peulenschil. Het is dus een afweging tussen gemak en privacy. Welke is voor jou belangrijker? Wil jij het hackers zo lastig mogelijk maken? Maak dan gewoon voor alles een apart account aan, het liefste elk met een uniek wachtwoord.

Multifunctioneel

Wie de film The Social Network heeft gezien, of een minimale hoeveelheid leesstof achter de kiezen heeft, weet dat Facebook ooit begon als een platform waar Harvardstudenten knappe studiegenoten met elkaar konden vergelijkingen. De software die Marc Zuckerberg ooit op een studentenkamer in elkaar heeft geknutseld, heeft aan de basis gestaan van het Facebook wat we vandaag de dag kennen. We hoeven je niet te vertellen dat het ondertussen veel meer is dan waar het ooit allemaal mee begon.

Facebook is je agenda, je fotoalbum, je adressenboek, je nieuwsbron, de plek waar je over je passies kunt lezen en praten, en natuurlijk de plek waar je contact houdt met je vrienden en familie - dichtbij én ver weg. Al deze functies maken het bijna onmogelijk om Facebook te verwijderen.

Uitnodigingen voor feestjes en borrels komen via Facebook, het platform herinnert je aan de verjaardagen van je vrienden en veel bedrijven gebruiken Facebook als voornaamste communicatiekanaal. Je maakt het bovendien niet alleen jezelf lastiger als je zonder Facebook probeert te leven: je bent eveneens een ongemak voor je vrienden.

LEES OOK: De smartwatch: waarom deze nu wel scoort

FOMO

FOMO, oftewel Fear Of Missing Out, is wellicht een van de belangrijkste redenen waarom we toch allemaal op Facebook blijven hangen. Dit psychologische effect zorgt ervoor dat je altijd vreest iets te missen. Stel je voor dat je vrienden vragen of je op een weekendje weg meegaat. Eigenlijk heb je helemaal geen zin om mee te gaan, maar je stemt toch in omdat je bang bent dat je iets geweldigs zal missen. Misschien val je wel buiten de groep. Herkenbaar? FOMO.

De komst van social media heeft dit effect alleen maar versterkt (niet voor niets is er pas met de komst van social media een term voor gekomen). Aangezien iedereen alleen maar de leuke dingen – promoties, vakanties, concerten, diploma’s – deelt op Facebook, krijg je snel het gevoel dat je iets mist. Het gevolg? Jij gaat bewust, of onbewust, andere mensen het FOMO-gevoel geven door jouw leven zo leuk mogelijk te presenteren op social media. Zo ontstaat de cyclus van een continu overtreffen.

Wanneer je van Facebook afziet, mis je ten eerste de kans om anderen te laten zien hoe goed jouw leven wel niet is. Ten tweede mis je zelf allerhande zaken. Dit sluit aan bij de verschillende functies die het sociale netwerk vervult. Je bent bang dat je niet meer op de hoogte blijft van het leven van je vrienden, dat je contact verliest met verre vrienden en familie, of dat je buiten ‘de groep’ zal vallen. Op die manier houdt FOMO Facebook – en andere sociale media – in stand.

Psychologische spelletjes

Tot slot: Facebook wil niet dat we weggaan. Onze aanwezigheid levert het sociale netwerk immers bakken met geld op. Iedere actieve gebruiker verstevigt de bedrijfspositie en zorgt voor een hogere advertentiewaarde. Je hoeft Facebook niet leuk te vinden: je moet er gewoon zijn.

Dat er nog steeds 2,1 miljard actieve gebruikers op Facebook zijn, is op zich geen probleem. Als je Facebook leuk, handig of prettig vindt, hoef je je nergens voor te schamen. Dit is dan ook geen oproep om Facebook massaal te verlaten. Dit is een oproep om je ogen open te houden. Niet uitsluitend zoekend naar schimmig datagebruik, eveneens alert op psychologische spelletjes, schijnafhankelijkheid en FOMO.

afbeelding van Jordi Smit
Door: Jordi Smit

Jordi Smit | Redacteur

Bekijk alle artikelen van Jordi